1) kto jest inicjatorem?
Zastępczyni Prezydenta ds. rozwoju społecznego i równego traktowania Monika Chabior, Urząd Miejski w Gdańsku, Wydział Rozwoju Społecznego i zespół zajmujący się gdańską polityką dot. równego traktowania, czyli Modelem na rzecz Równego Traktowania.
2) jakie były przyczyny oraz jakie postawiono sobie cele?
Od 2018 roku wdrażany jest w Gdańsku Model na rzecz Równego Traktowania. Jego celem jest współtworzenie Gdańska, w którym każda osoba może czuć się bezpiecznie i w pełni uczestniczyć w życiu społecznym, politycznym, gospodarczym i kulturowym, bez względu na wiek, orientację psychoseksualną i tożsamość płciową, wyznanie i bezwyznaniowość, niepełnosprawność, płeć czy pochodzenie etniczne i narodowe. Model był tworzony przez ponad 9 miesięcy w partycypacyjnym i edukacyjnym procesie z 100 organizacjami i ekspertami/tkami w obszarze wykluczenia. Model obowiązuje do końca 2023 r., dlatego w tym roku przystąpiliśmy do jego aktualizacji. Aktualizacja polegała na badaniach ilościowych, ale również na spotkaniach z każdą z grup objętych Modelem. Nauczeni doświadczeniem konstruowania Modelu zdecydowaliśmy się na spotkania w ramach bezpiecznych przestrzeni, dedykowanych zbieraniu potrzeb poszczególnych grup wykluczonych, poprzedzających standardowe- otwarte dla każdego mieszkańca i mieszkanki- konsultacje społeczne. Te spotkania nazwaliśmy Forami Równego Traktowania.
Fora Równego Traktowania to spotkania ze zróżnicowanymi grupami narażonymi na wykluczenie ze względu na wiek, orientację psychoseksualną i tożsamość płciową, wyznanie i bezwyznaniowość, niepełnosprawność, płeć czy pochodzenie etniczne i narodowe. Ich celem było zebranie w moderowany i bezpieczny sposób potrzeb grup wykluczonych do nowej wersji miejskiej polityki równościowej, oraz propozycji zmian lub rozwiązań problemów, znajdujących się w kompetencjach miasta, w sześciu obszarach działania miasta:
- Zdrowie i aktywność fizyczna,
- Praca i uczenie się przez całe życie,
- Aktywność, wolontariat i kultura,
- Usługi społeczne i mieszkalnictwo,
- Bezpieczeństwo i przeciwdziałanie dyskryminacji,
- Przestrzeń publiczna i transport.
Każdej z grup poświęcono osobne spotkanie:
- Forum dot. praw seniorów i seniorek odbyło się 18 maja
- Forum poświęcone prawom społeczności LGBTQIA+ odbyło się 22 maja
- Forum poświęcone prawom kobiet odbyło się 29 maja,
- Forum dot. praw mężczyzn odbyło się 31 maja,
- Forum dot. praw imigrantów_ek oraz uchodźców odbyło się 7 czerwca,
- Forum poświęcone prawom młodzieży odbyło się 26 czerwca
- Forum poświęcone prawom osób z niepełnosprawnością odbyło się 28 czerwca.
3) jak przebiegało działanie – na czym ono polegało (zarówno rzeczy pozytywne, jak i problemy, potknięcia, wyzwania…)
Każde ze spotkań otwierała Zastępczyni Prezydenta Miasta Gdańska ds. rozwoju społecznego i równego traktowania Monika Chabior, która przedstawiała kontekst i cele Forów. A następnie osoba moderująca przedstawiała zasady forum:
- Praca przy każdym ze stolików trwała 45 minut, po czym następowała przerwa i możliwość zmiany stolika.
- Każdy stolik miał osobę moderującą, osoby merytoryczne i notujące.
- Osoba moderująca udzielała głosu, prowadziła rozmowę. Do pomocy miała pytania (około 20 pytań wspierających moderowanie dyskusji)
- Zapraszaliśmy osoby uczestniczące do dawania przestrzeni do wypowiedzi każdemu i dbania o osoby z mniejszą odwagą.
- Po zakończeniu prac osoby moderujące podsumowywały dyskusję i prezentowały wyniki pracy publicznie.
- Dodatkowo jeżeli osoba przyszła z konkretnym pomysłem, mogła go zapisać na tzw. „kartkach pomysłów”, które zostaną dołączone do wyników Forów jako zaplanowane działania.
Każde ze spotkań trwało 3 godziny.
Przed Forami z grupami szczególnie wrażliwymi osoba koordynująca proces spotykała się z zespołem moderatorskim i przekazywała kluczową wiedzę o grupie. Było to szczególnie ważne np. w kontekście osób LGBT+ (spotkanie z moderatorami skupiło się na inkluzywnym języku) lub z osobami z niepełnosprawnością (spotkanie skupiło się wówczas na savoir vivre).
Trudnością okazało się znalezienie sali, która jest dostępna dla osób ze szczególnymi potrzebami i jednocześnie wystarczająco przestronna, aby sześć stolików mogło pracować obok siebie bez przekrzykiwania się.
4) jakie były efekty?
W Forach wzięło udział ponad 200 osób (czyli więcej niż przy tworzeniu Modelu na rzecz Równego Traktowania). Zebrano prawie 50 pomysłów na konkretne działania i ponad 300 kluczowych z perspektywy grup narażonych na wykluczenie propozycji zmian w działaniach miasta. Fora były również okazją dla urzędników i urzędniczek (którzy moderowali i notowali), aby zapoznać się z osobami z grup wykluczonych oraz usłyszeć o ich potrzebach.
5) a wszystko to w kontekście pytania o to, kto się angażował, kto został włączony, czy i dlaczego ludzie i/lub organizacje / instytucje się włączały, jakie były odczucia i emocje uczestników itd.
Dbaliśmy o dostępność spotkań, aby każda osoba nie tylko czuła się zaproszona, ale również mogła bezpiecznie w Forum uczestniczyć.
Chętne do uczestnictwa w Forach osoby i organizacje zgłaszały się przy pomocy formularza internetowego. Mogły w nim zaznaczyć obszary które je interesują (czyli wybrać 2 stoliki obszarowe, przy których będą pracować w czasie Forum). Formularz pytał również o szczególne potrzeby, które organizatorzy powinni zaspokoić, aby osoba mogła bezpiecznie dotrzeć lub uczestniczyć w Forum. W związku z tym na niektóre fora zapewniono transport, zadbano o cyfrową dostępność materiałów, tłumacza migowego, pętlę indukcyjną, umożliwiono przyjście z osobą asystującą (również na miejscu dostępne były osoby asystujące) lub psem asystującym. Zapewniono również poczęstunek wegetariański i wegański, oraz bezpieczne słomki dla osób, które potrzebowały takiego wsparcia przy piciu napojów.
Dzięki temu w Forum wzięły udział nie tyko oddolne organizacje wywodzące się ze społeczności wykluczonych, oraz organizacje pracujące na ich rzecz, ale również same reprezentanci tych społeczności. Np. pojawili się samorzecznicy ze społeczności osób z niepełnosprawnością intelektualną wraz z asystentem, który wspierał ich wyrażaniu potrzeb, Głusi wspierani przez tłumacza migowego, matki dzieci z niepełnosprawnością czy społeczność osób LGBT+ w całej swojej różnorodności. Ciekawym Forum było spotkanie dot. potrzeb mężczyzn, na którym pojawiło się najmniej osób, co jest dla nas sygnałem że nie jest to obszar rozpoznany, a osoby nie są w pełni świadome swoich praw.
Na spotkaniach staraliśmy się zaprosić wszystkie sektory: od biznesu, pracodawców, przez reprezentantów/tki trzeciego sektora, po grupy nieformalne i przedstawicieli instytucji publicznych pracujących na rzecz osób wykluczonych.
Fora sprawiły, że w nowej polityce dot. praw człowieka wybrzmi głos i potrzeby gdańszczan i gdańszczanek w różnorodności ich ról i doświadczeń.
Przygotowały: Monika Chabior, Barbara Borowiak
